Tekst: Marc De Leeuw
Obesitas is een chronische ziekte die veel impact heeft op het dagelijkse leven. Onterechte vooroordelen en stigma’s vormen een extra belasting voor patiënten met obesitas. Goede informatie moet dit doorbreken.
Mensen met overgewicht en obesitas, een ernstige vorm van overgewicht, lopen in de maatschappij nog tegen veel vooroordelen aan, vertelt Natasja Wijling, co-voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Overgewicht & Obesitas (NVOO). “Kenmerkend zijn reacties als ‘eigen schuld, dikke bult, dan moet je maar niet met een zak chips op de bank gaan zitten’”
Ook Jamie Wiegertjes, bestuurslid van de NVOO, herkent dit. Hij was vanaf zijn geboorte al te zwaar en werd recent door De Telegraaf geïnterviewd over zijn leven met deze aandoening. Hij glimlacht om de reacties die dit interview uitlokte. “Iemand zei dat ik een minder snelle vork moet kopen.”
Chronische ziekte
Volgens Wijling komen veel van dergelijke reacties voort uit onwetendheid over wat obesitas precies is. Obesitas overkomt je, het is een chronische aandoening die door diverse factoren kan worden veroorzaakt. “Mijn gewicht nam toe vanaf mijn tienerjaren. Op mijn tweeënveertigste kreeg ik de diagnose diabetes. Een maagverkleiningsoperatie hielp me in één klap van mijn diabetes af en ik viel vijftig kilo af in negen maanden. Maar toch blijft obesitas bij je. Heb je dit eenmaal, dan blijf je strijden met je gewicht.
Onlangs zei iemand vol overtuiging dat obesitas te wijten is aan een slechte leefstijl. Natuurlijk is een gezonde leefstijl de basis, maar obesitas ligt veel gecompliceerder. Bij obesitas is er een voortdurend calorieoverschot, waardoor je lichaam uiteindelijk uit balans raakt. Daar zijn veel mogelijke oorzaken voor.
De website checkoorzakenovergewicht.nl vermeldt een hele lijst: bijvoorbeeld slaapproblemen, medicatie die gewicht verhogend werkt en beperkte financiële middelen, waardoor mensen gezond voedsel nauwelijks kunnen betalen. Ook genetische factoren en ontregeling van de hormoonhuishouding zijn oorzaken.”
Afwijzing
Obesitas heeft een grote impact op de kwaliteit van leven, zegt Wijling. “Je beweegt minder makkelijk. Je gaat niet meer uit. Ik was als de dood om naar een restaurant te gaan. Stel dat ik niet in een stoel paste. Mensen behandelen je anders. Loop je in de supermarkt met een diepvriespizza in je kar, dan zie je de mensen kijken. Zelfs bij sollicitatieprocedures kan obesitas leiden tot discriminatie. Ik had drie rondes doorlopen en de uitslag was dat ik geschikt was voor de functie. ‘Je zou alleen wat aan je voorkomen moeten doen’, kreeg ik te horen. Ik werd boos en vooral verdrietig en wenste hun sterkte met het vinden van de juiste kandidaat.”
Stoeltje van de achtbaan
Ook Wiegertjes ervaarde stigmatisering. “Ik verdraaide mijn enkel. De dokter merkte op dat mijn gewicht daarbij niet helpend is. Dat voelde niet fijn.” Wijling had ook een vervelende ervaring in de zorg: “Een specialist had op zijn kamer een weegschaal die ophield bij honderd kilo. Ik moest naar de postkamer om mezelf te wegen. Erg gênant.”
Ook breder in de maatschappij is er nog weinig begrip voor mensen met obesitas, weet Wiegertjes na een pijnlijk incident in een bekend pretpark met achtbanen. “Ik wachtte anderhalf uur in de rij. Toen pas kwam ik erachter dat het stoeltje van de achtbaan te klein was. Erg gênant om uit je stoeltje te moeten, terwijl een hele rij mensen toekijkt. Ze hadden beter bij de ingang al kunnen melden voor welke doelgroepen bepaalde attracties geschikt zijn.”
Positief gestemd
Ondanks de heersende vooroordelen en het stigma rond obesitas, ziet Wijling een positieve trend. “Ik proef dat zorgverleners vaak hun best doen om begripvol te communiceren. Verder geven hoogleraren wetenschappelijk gefundeerde uitleg over obesitas in de media.
De NVOO geeft goede voorlichting en ook Partnerschap Overgewicht Nederland laat van zich horen. De NVOO biedt mensen met obesitas een beveiligde digitale community om hun ervaring uit te wisselen. We hopen dat deze inspanningen helpen om het stigma rond obesitas verder te doorbreken.”
Zoek je steun of informatie, wil je ons (vrijwillige) werk steunen en lid worden? Je kunt de NVOO vinden op www.nvoo.nl